Nederland heeft geen gebrek aan rapporten, waarschuwingen of adviescommissies. Toch lopen wegen, bruggen en sluizen vast, wachten tienduizenden mensen te lang op een WIA beoordeling, stokt de woningbouw, raakt het elektriciteitsnet overbelast en kampt de complete strafrechtketen met personeelstekorten. Het stikstofprobleem sleept al jaren voort. In de zorg, het onderwijs en de ouderenzorg nemen de tekorten verder toe.<\/p>\n\n\n\n
Geen van deze problemen kwam uit de lucht vallen. De vergrijzing was bekend. Het bouwjaar van iedere brug is bekend. De bevolkingsontwikkeling wordt voortdurend berekend. Ook de groei van elektrisch vervoer, zonnepanelen, warmtepompen en datacenters was voorspelbaar. De overheid wist bovendien hoeveel leraren, verpleegkundigen, politieagenten, rechters en gevangenismedewerkers de komende jaren met pensioen zouden gaan.<\/p>\n\n\n\n
Toch werd niet op tijd ingegrepen. Nederland wachtte tot problemen veranderden in crises. Daarna kwamen noodmaatregelen, tijdelijke fondsen en nieuwe overlegtafels. Dat is geen toeval meer. Het is een patroon van bestuurlijk onvermogen.<\/p>\n\n\n\n
Tot 2040 dreigt volgens ramingen een tekort van ongeveer 80 miljard<\/strong> euro voor onderhoud, vervanging en uitbreiding van infrastructuur. Een groot deel van de Nederlandse bruggen, tunnels, sluizen en wegen is aangelegd in de jaren vijftig, zestig en zeventig. Dat deze infrastructuur op enig moment groot onderhoud nodig zou hebben, wist men vanaf de dag dat zij werd gebouwd.<\/p>\n\n\n\n Toch ging politieke aandacht vaker naar nieuwe projecten dan naar onderhoud. Een nieuw station of een nieuwe weg levert een minister een feestelijke opening op. Het vervangen van beton, kabels en brugdelen gebeurt grotendeels buiten beeld. Politiek levert onderhoud weinig publiciteit op. Uitstel maakt de rekening echter steeds hoger.<\/p>\n\n\n\n Hetzelfde gebeurde bij het elektriciteitsnet. Burgers en bedrijven werden aangemoedigd te verduurzamen, terwijl de benodigde netcapaciteit niet gelijktijdig werd uitgebreid. Nu kunnen woningen, scholen en bedrijven op verschillende plaatsen niet tijdig worden aangesloten. De energietransitie werd aangekondigd zonder de infrastructuur ervoor op orde te brengen.<\/p>\n\n\n\n Ook bij de WIA was bekend dat het aantal verzekeringsartsen onvoldoende was. Toch liep het aantal mensen dat te lang op een beoordeling wacht verder op. Eind 2025 ging het naar verwachting om 30.000 tot 35.000 mensen. Zij verkeren soms maanden in onzekerheid over hun gezondheid, inkomen en toekomst.<\/p>\n\n\n\n In de strafrechtketen gebeurt hetzelfde. Er zijn tekorten bij de politie, het Openbaar Ministerie, de rechtspraak, het gevangeniswezen, de reclassering en de forensische zorg. Politici roepen om strengere straffen, maar vergeten dat daarvoor rechercheurs, officieren van justitie, rechters, gevangenissen en bewakers nodig zijn. Een straf die niet kan worden uitgevoerd, is weinig meer dan politieke reclame.<\/p>\n\n\n\n Nederland sloot gevangenissen toen er tijdelijk cellen leegstonden. Nu is er opnieuw een tekort aan cellen en personeel. Veroordeelden moeten soms wachten voordat zij hun straf kunnen uitzitten of komen eerder vrij. Er is kennelijk geen strategische reserve aangehouden. Alles moest zo goedkoop en effici\u00ebnt mogelijk, totdat het systeem geen enkele tegenvaller meer kon opvangen.<\/p>\n\n\n\n Daarmee ontstaat een gevoelige, maar noodzakelijke vraag: beschikken onze Kamerleden, staatssecretarissen en ministers over voldoende inhoudelijke kennis?<\/p>\n\n\n\n Veel politici bouwen hun loopbaan op binnen een partij. Zij beginnen bij een jongerenorganisatie, worden fractiemedewerker, raadslid of beleidsadviseur en belanden uiteindelijk in de Tweede Kamer of in het kabinet. Binnen zo\u2019n loopbaan tellen loyaliteit, presentatie, mediastrategie en debatvaardigheid zwaar. De politieke selectie lijkt steeds meer gericht op wie goed overkomt in een talkshow, snel reageert op sociale media en de partijlijn overtuigend verdedigt. Minder aandacht gaat uit naar vakkennis, bestuurlijke ervaring en het vermogen om ingewikkelde systemen over een periode van twintig jaar te beoordelen. Daardoor worden debatten soms wedstrijden in formuleren en profileren. Kamerleden stellen honderden vragen en dienen moties in, maar fundamentele problemen blijven liggen. Het parlement controleert vooral incidenten, terwijl grote ontwikkelingen onvoldoende worden bewaakt.<\/p>\n\n\n\n De Tweede Kamer telt 150 leden. Dat aantal bestaat sinds 1956. Sindsdien zijn de bevolking, de overheidsuitgaven, Europese regelgeving en de technische complexiteit van beleid enorm toegenomen.<\/p>\n\n\n\n Vooral kleine fracties hebben een vrijwel onmogelijke opdracht. Drie Kamerleden moeten zich bezighouden met zorg, onderwijs, defensie, landbouw, financi\u00ebn, migratie, woningbouw, infrastructuur, klimaat, Europa, sociale zekerheid en justitie. Geen mens kan al die onderwerpen serieus doorgronden. Het gevolg is dat kleine partijen zich vaak concentreren op enkele herkenbare thema\u2019s. Daarop bouwen zij hun profiel en publiciteit. De rest van het beleid krijgt minder aandacht of wordt gevolgd via de lijn van andere partijen. Dat versterkt activistische politiek: veel aandacht voor het eigen onderwerp, maar onvoldoende overzicht over de samenhang van het landsbestuur.<\/p>\n\n\n\n Nederland moet daarom serieus nadenken over uitbreiding van de Tweede Kamer, bijvoorbeeld naar 200 leden. Dat kost geld, maar slecht gecontroleerd beleid kost vele miljarden meer. Meer Kamerleden alleen zijn overigens niet genoeg. Fracties hebben ook onafhankelijke onderzoekers, juristen, economen, ingenieurs en uitvoeringsdeskundigen nodig.<\/p>\n\n\n\n Kamerleden moeten bovendien meer rechtstreeks worden geselecteerd op kennis en ervaring. Partijen zouden kandidatenlijsten niet alleen moeten vullen met partijmedewerkers, lokale politici en mediatalenten, maar ook met mensen uit de techniek, zorg, wetenschap, politie, rechtspraak, landbouw, het bedrijfsleven en uitvoeringsorganisaties.<\/p>\n\n\n\n Het salaris van ministers en staatssecretarissen is een ander gevoelig onderwerp. Een minister verdient ongeveer 200.000 euro per jaar. Dat klinkt hoog, maar de functie behoort tot de zwaarste bestuursfuncties van Nederland. Een minister draagt verantwoordelijkheid voor miljarden aan belastinggeld en voor organisaties met tienduizenden medewerkers. Een verkeerde beslissing kan de samenleving jarenlang miljarden kosten.<\/p>\n\n\n\n Daarom moet bespreekbaar zijn om de salarissen van kabinetsleden drie tot vier keer zo hoog te maken. Een minister zou dan 600.000 tot 800.000 euro kunnen verdienen. Dat zal weerstand oproepen, maar Nederland moet beslissen wat belangrijker is: symbolisch lage salarissen of het aantrekken van de beste bestuurders.<\/p>\n\n\n\n In het bedrijfsleven verdienen directeuren van grote ondernemingen vaak aanzienlijk meer. Daardoor is het voor ervaren bestuurders, technische specialisten en internationale topprofessionals financieel onaantrekkelijk om minister te worden. Bovendien is hun politieke loopbaan onzeker en ligt iedere fout onmiddellijk onder een vergrootglas. Een veel hoger salaris moet wel samengaan met zwaardere eisen. Ministers en staatssecretarissen moeten aantoonbare deskundigheid hebben, vooraf streng worden getoetst en na hun vertrek langere tijd niet als lobbyist mogen werken op hun voormalige beleidsterrein. Meer betalen mag geen cadeautje aan partijpolitici worden. Het moet onderdeel zijn van een professionele selectie.<\/p>\n\n\n\n Politici zullen zeggen dat de werkelijkheid ingewikkeld is. Dat klopt. Procedures duren lang, belangen botsen en personeel is niet onmiddellijk beschikbaar. Maar juist daarom moet jaren vooruit worden gepland. De Algemene Rekenkamer, inspecties, planbureaus en uitvoeringsorganisaties waarschuwen vaak ruim voordat een crisis ontstaat. Alleen worden hun waarschuwingen politiek pas interessant wanneer televisieprogramma\u2019s, kranten en sociale media zich ermee bezighouden. Daar ligt de echte fout. Nederland wordt niet bestuurd vanuit een meerjarenstrategie, maar vanuit begrotingsjaren, verkiezingen, wat trending is op X, peilingen en incidenten.<\/p>\n\n\n\n De huidige problemen zijn niet veroorzaakt door \u00e9\u00e9n kabinet of \u00e9\u00e9n partij. Achtereenvolgende regeringen hebben onderhoud uitgesteld, uitvoeringsorganisaties verwaarloosd en moeilijke keuzes doorgeschoven. De Kamer stemde daar vaak mee in of controleerde te oppervlakkig.<\/p>\n\n\n\n Nederland heeft daarom minder politieke marketing en meer vakbestuur nodig. Meer Kamerleden, betere inhoudelijke ondersteuning, strengere selectie van bewindspersonen en hogere salarissen kunnen daarbij helpen. Maar het belangrijkste is dat politieke partijen deskundigheid weer zwaarder laten wegen dan loyaliteit, presentatie en scoringsdrang.<\/p>\n\n\n\n Een land kan niet worden bestuurd als een permanente verkiezingscampagne. Wie alleen reageert op het probleem van vandaag, organiseert de crisis van morgen.<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.rijkswaterstaat.nl\/wegen\/wegbeheer\/beheer-en-onderhoud\/groot-onderhoud-aan-wegen-en-vaarwegen<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/nos.nl\/artikel\/2619982-kamer-bezorgd-over-geldgebrek-infrastructuur-maar-niet-eens-over-oplossingen<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/jaarverslag.uwv.nl\/actuele-update\/zekerheid-over-inkomen\/vergroten-zekerheid-bij-sociaal-medische-beoordelingen<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/open.overheid.nl\/documenten\/dpc-7c75351885c032e7e48d9ef1fb85013722621693\/pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.rekenkamer.nl\/documenten\/2026\/05\/20\/vo-2025-vro<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.rekenkamer.nl\/onderwerpen\/r\/ruimtelijke-ordening-en-natuur<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.inspectie-jenv.nl\/actueel\/nieuws\/2026\/01\/15\/enkelband-kan-helpen-bij-het-terugdringen-van-het-cellentekort<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.igj.nl\/onderwerpen\/themas-in-het-toezicht\/inzet-personeel-in-de-zorg\/personeelstekort<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.tweedekamer.nl\/kamerleden_en_commissies\/fracties<\/a><\/p>\n\n\n\nDe uitvoering werd jarenlang verwaarloosd<\/h2>\n\n\n\n
Politieke carri\u00e8re is iets anders dan deskundigheid<\/h2>\n\n\n\n
Dat zijn nuttige eigenschappen, maar ze zijn niet hetzelfde als deskundigheid. Iemand kan uitstekend debatteren en toch onvoldoende begrijpen hoe een elektriciteitsnet, woningmarkt, pensioenstelsel, uitvoeringsorganisatie of strafrechtketen functioneert.<\/p>\n\n\n\nEen Kamerlid kan onmogelijk alles beheersen<\/h2>\n\n\n\n
Betaal topbestuurders als topbestuurders<\/h2>\n\n\n\n
Nederlandse topartiesten, zoals bijvoorbeeld Gerard Joling, Ren\u00e9 Froger of Guus Meeuwis zingen een half uurtje voor een aantal keren het maandsalaris van onze ministers.<\/p>\n\n\n\nHet probleem is niet gebrek aan informatie<\/h2>\n\n\n\n
Een regering hoort te weten hoeveel woningen, transformatorstations, zorgmedewerkers, politieagenten, leraren en gevangeniscellen over tien of twintig jaar nodig zijn. Onderhoud van infrastructuur moet automatisch worden gereserveerd. Niet alleen de aanleg, maar de volledige levensduur moet worden betaald.<\/p>\n\n\n\nNederland heeft minder politieke marketing nodig<\/h2>\n\n\n\n
Bronnen<\/h2>\n\n\n\n