Demonstreren is een grondrecht. Geweld tegen politieagenten is dat niet.
In De Telegraaf lezen we vandaag opnieuw hoe demonstraties uit de hand lopen. Agenten worden belaagd, verkeersborden worden als wapens gebruikt, er worden vernielingen aangericht en gemaskerde relschoppers zoeken bewust de confrontatie met de politie. Ondertussen horen we deskundigen vertellen hoe ingewikkeld het allemaal is.
De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen benadrukt dat het demonstratierecht onder druk staat. Ook wordt gewaarschuwd voor beperkingen van het demonstratierecht en de gevolgen daarvan voor de democratie. Volgens deskundigen moet er vooral ruimte blijven om te demonstreren, terwijl het geweld moet worden aangepakt.
De Raad voor de rechtspraak heeft bovendien kritiek op het voorgestelde landelijke verbod op gezichtsbedekking. Volgens de Raad is onvoldoende aangetoond waarom zo’n algemeen verbod noodzakelijk is. Ook vreest de Raad dat mensen hierdoor minder snel zullen demonstreren. Dat is een opmerkelijke uitspraak, want waar zou je met bivakmutsen moeten gaan demonstreren? Waarvoor is dat nodig?
Het is tijd om de wetgeving grondig aan te passen.
1. Gezichtsbedekking bij demonstraties verbieden
Wie in Nederland wil demonstreren, moet dat met een herkenbaar gezicht doen. Geen bivakmutsen, geen sjaals voor het gezicht en geen andere vermommingen om herkenning te voorkomen. Er is geen enkele reden om tijdens een gewone demonstratie anoniem de confrontatie met de politie te zoeken. Een landelijk verbod moet voor alle demonstraties gelden. Niet afhankelijk van de politieke kleur van de demonstranten, de burgemeester of het onderwerp waarvoor wordt gedemonstreerd. Wie weigert zijn gezichtsbedekking te verwijderen, wordt uit de demonstratie gehaald en beboet. Het kabinet kondigde in december 2025 al een landelijk verbod aan, maar in september 2026 bleek dat het voorstel nog altijd niet was ingevoerd. De ministers willen eerst verder met de Tweede Kamer spreken.
Hoeveel incidenten moeten er nog plaatsvinden voordat de politiek eindelijk doorpakt?
2. Politiebevel negeren? Duizend euro boete
Het moet afgelopen zijn met demonstranten die rechtmatige politiebevelen negeren en zich vervolgens door meerdere agenten laten wegslepen. Wie een rechtmatig bevel van de politie niet opvolgt en daardoor fysiek moet worden verwijderd, krijgt standaard een boete van duizend euro. Bij herhaling het bedrag telkens verdubbelen.
Politieagenten zijn geen verhuizers die demonstranten kosteloos van de openbare weg moeten tillen. Hun tijd en capaciteit zijn hard nodig voor de bestrijding van criminaliteit.
3. Laat relschoppers betalen voor de politie inzet
Waarom moet de belastingbetaler opdraaien voor de extra kosten die worden veroorzaakt door mensen die bewust de wet overtreden? De kosten van de extra politie inzet die noodzakelijk is om geweld, vernielingen en ernstige ordeverstoringen aan te pakken, moeten zoveel mogelijk worden verhaald op de verantwoordelijke overtreders. Daarvoor moet een wettelijke regeling komen.
Wie bewust rellen veroorzaakt, betaalt niet alleen voor de aangerichte schade, maar ook voor de aantoonbare extra kosten die nodig waren om zijn gedrag te beëindigen. Het demonstratierecht blijft gratis. Het veroorzaken van rellen niet.
4. Camera’s en drones: geef de politie de bevoegdheid
De politie moet zelfstandig kunnen beslissen over de inzet van camera’s en drones met camera’s bij demonstraties. Niet de burgemeester, maar de politie moet binnen duidelijke wettelijke grenzen kunnen bepalen welke technische middelen noodzakelijk zijn voor veiligheid, bewijsvergaring en opsporing. Beelden van geweldplegers, vernielingen en andere strafbare feiten moeten kunnen worden gebruikt om verdachten achteraf te identificeren en te vervolgen. De beelden uitzenden op TV moet een eerste stap worden om de identiteit van de daders te achterhalen. Dat kan al binnen 24 uur nadat de strafbare feiten zijn begaan.
De wet moet daarvoor voldoende ruimte bieden. Uiteraard met bescherming van de gegevens van vreedzame demonstranten.
We leven in 2026. Het is onbegrijpelijk wanneer de politie moderne technische middelen niet optimaal kan benutten om geweldplegers op te sporen.
5. Burgemeesters mogen handhaving niet tegenhouden
Er moet een wettelijke plicht komen om bij strafbare feiten tijdens demonstraties daadwerkelijk op te treden. Een burgemeester mag het optreden tegen geweldplegers niet kunnen tegenhouden vanwege politieke gevoeligheden of sympathie voor het onderwerp van de demonstratie.
Want laten we eerlijk zijn: sommige demonstraties trekken mensen uit de achterban van bepaalde politieke stromingen en partijen. Juist daarom moet iedere schijn van politieke beïnvloeding van de handhaving worden voorkomen. Dezelfde regels moeten gelden voor klimaatactivisten, boeren, tegenstanders van immigratie, pro Palestijnse demonstranten en iedere andere groep. Niet de politieke boodschap, maar het gedrag bepaalt of de politie ingrijpt.
6. Stenen en vuurwerkbommen naar de politie? Vervolgen voor zware geweldsmisdrijven
Wie stenen, zwaar vuurwerk of vuurwerkbommen naar politieagenten gooit, moet niet wegkomen met een eenvoudige boete voor ordeverstoring. Dit soort geweld kan levensgevaarlijk zijn. Een steen tegen het hoofd of een vuurwerkbom die naast een agent ontploft, kan blijvend letsel veroorzaken of iemand het leven kosten.
Daarom moet de wet voorschrijven dat bij dergelijke aanvallen altijd wordt onderzocht of vervolging mogelijk is voor poging tot zware mishandeling, poging tot doodslag of poging tot moord. De aard van het geweld, de omstandigheden en het bewijs bepalen welke strafrechtelijke kwalificatie van toepassing is.
Bij bewezen levensgevaarlijk geweld tegen politieagenten moet een zware straf volgen. Een demonstratie mag nooit een vrijplaats zijn voor geweld tegen mensen die namens de samenleving hun werk doen. Wie bewust een steen of vuurwerkbom naar een politieagent gooit, moet beseffen dat hij niet alleen zijn demonstratierecht misbruikt, maar mogelijk een ernstig geweldsmisdrijf pleegt.
Geen taakstrafje voor levensgevaarlijk geweld. Geen politieke excuses. Geen wegkijken. Geweld tegen de politie moet altijd consequent worden vervolgd en zwaar worden bestraft.
Het demonstratierecht beschermt demonstranten, geen relschoppers
Demonstreren is een grondrecht. Geweld plegen, politiebevelen negeren en de openbare orde ernstig verstoren zijn dat niet. De overheid moet ophouden met eindeloos uitleggen waarom optreden zo ingewikkeld is. Zorg voor duidelijke wetten, voldoende politiecapaciteit en consequenties die overtreders daadwerkelijk voelen.
Onze politiemensen verdienen bescherming. De samenleving verdient veiligheid. En vreedzame demonstranten verdienen het dat hun demonstraties niet worden gekaapt door relschoppers.
Het demonstratierecht is er om je mening te uiten. Niet om je alles te kunnen permitteren.
Bronnen en achtergrondinformatie
De Telegraaf, Marcel Vink, 21 september 2026. ‘Eigenlijk moet je alles maar toestaan’. Pagina T3.
Rijksoverheid, Kabinet volgt aanbevelingen WODC: gericht aanscherpen demonstratierecht, 4 september 2026.
Rijksoverheid, Verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties, 19 december 2025.
Raad voor de rechtspraak, Kritiek op wetsvoorstel strafbaarstelling gezichtsbedekking bij demonstraties, 27 maart 2026.
Rechtspraak, Drie nieuwe veroordelingen na hevige ongeregeldheden rond demonstratie Malieveld, 31 augustus 2026.
