Amsterdam moet de sportstad van Europa worden

^{door: Ton Jacobs}

Amsterdam moet de sportstad van Europa worden. Niet met weer een nota vol goede bedoelingen, maar door daadwerkelijk honderden miljoenen aan sport en bewegen te durven koppelen. Het uiteindelijke doel moet even simpel als ambitieus zijn: iedere jonge Amsterdammer minimaal twee keer, en liefst drie keer per week laten sporten.

En voor jongeren moet sporten uiteindelijk gewoon gratis worden.

Voetbal, zwemmen, boksen, korfbal, atletiek, fitness, turnen of iets totaal anders: het maakt niet uit. Als mensen maar bewegen. Wie naar een commerciële sportschool gaat, kan bijvoorbeeld €15 tot €20 per maand tegemoetkoming krijgen. Amsterdam kan daarvoor collectieve contracten afsluiten.

Begin met gratis sporten tot 18 jaar

Je hoeft gratis sporten tot 25 jaar niet in één klap in te voeren. Begin bijvoorbeeld met alle Amsterdammers tot 18 jaar en verhoog vervolgens iedere twee jaar de leeftijdsgrens. Zo blijven de kosten beheersbaar en kunnen verenigingen, sportscholen en accommodaties meegroeien.

Amsterdam telt inmiddels bijna 942.000 inwoners. De groep van 16 tot en met 24 jaar vormt ongeveer 12 procent van de bevolking. We praten dus over een omvangrijke doelgroep. Gratis sport invoeren is geen symbolisch project, maar serieus sociaal beleid.

Veel meer sport op school

Ook scholen moeten veel meer bewegen aanbieden. Sportverenigingen kunnen daarbij worden ingezet, mits zij bekwame trainers leveren en scholen verantwoordelijk blijven voor toezicht en kwaliteit. Sporten is niet alleen goed voor het lichaam. Bewegen kan ook concentratie, cognitieve functies en leerprestaties ondersteunen. Maar minstens zo belangrijk is wat er sociaal gebeurt.

Sport haalt jongeren uit hun sociale bubbel

Amsterdam bestaat uit honderden sociale en culturele kringen. Mensen kunnen jarenlang in dezelfde stad wonen en nauwelijks werkelijk contact hebben met iemand buiten hun eigen sociale bubbel. Op het voetbalveld, in het zwembad, tijdens judo of op een hindernisbaan verandert dat. Je traint samen. Je wint samen. Je verliest samen.

Sport kan daardoor een fantastisch instrument voor integratie zijn. Niet door mensen tijdens een vergadering te vertellen dat ze moeten integreren, maar door kinderen en jongeren met totaal verschillende achtergronden daadwerkelijk samen iets te laten doen. Wederzijds begrip ontstaat dan vanzelf.

Sport biedt bovendien structuur, discipline, sociale contacten en rolmodellen. Het voorkomt criminaliteit natuurlijk niet automatisch, maar jongeren die meerdere keren per week trainen hebben wel een georganiseerde en positieve vrijetijdsbesteding.

Geef Amsterdam zijn eigen Ninja Warrior

En maak sport spectaculair.

Amsterdam kan een eigen Ninja Warriorachtige competitie ontwikkelen. Laat scholen en stadsdelen tegen elkaar uitkomen met klimmen, springen, slingeren en hindernisbanen. Daarna Amsterdam tegen Rotterdam, Utrecht en Den Haag. Vervolgens provincies tegen elkaar en uiteindelijk misschien Europese steden. Niet ieder kind wil voetballen. Zorg daarom dat er tientallen manieren zijn om enthousiast te worden over bewegen.

Sport is een investering, geen kostenpost

De grote denkfout is dat we alleen kijken wat dit programma kost. De vraag moet zijn: wat levert een fittere bevolking over twintig, dertig en veertig jaar op? Meer bewegen verkleint het risico op verschillende chronische aandoeningen en helpt mensen spierkracht, balans en mobiliteit langer te behouden. Dat kan uiteindelijk enorme maatschappelijke baten opleveren. En die redenering geldt niet alleen voor jongeren.

Zet ook zestigers en zeventigers aan het sporten

Amsterdam zou juist fors moeten investeren in inwoners van 60, 70 en 80 jaar. Een oudere die door training sterker wordt, zijn evenwicht verbetert en langer zelfstandig dagelijkse activiteiten kan uitvoeren, heeft mogelijk minder ondersteuning nodig. Dat kan relevant worden voor gemeentelijke uitgaven aan Wmo voorzieningen, begeleiding en huishoudelijke hulp. Wellicht verdwijnen de wachtlijsten. Laat Amsterdam daarom onderzoeken hoeveel een grootschalig beweegprogramma voor ouderen daadwerkelijk kan besparen.

Want waarom wachten tot iemand ondersteuning nodig heeft als je ook kunt investeren in het langer behouden van zelfstandigheid? Kijk naar actieve tachtigers die nog wandelen, fietsen en sporten. Natuurlijk spelen gezondheid, aanleg en omstandigheden een rol. Maar conditie en spierkracht verdwijnen sneller wanneer ze niet worden gebruikt.

Fit oud worden begint niet op je tachtigste. Je bouwt daar tientallen jaren aan.

Maak competitie voor 35, 45, 55 en 65 plus normaal

Waarom stopt georganiseerde competitie grotendeels zodra mensen ouder worden? Organiseer veel meer competities voor 35 plus, 45 plus, 55 plus, 65 plus en 75 plus. Een zestigjarige hoeft niet tegen een twintigjarige te sprinten. Laat leeftijdsgenoten tegen elkaar uitkomen. Waarom bestaat er eigenlijk geen internationaal topsportevenement met de uitstraling van de Olympische Spelen voor oudere sporters?
Wie op zijn zeventigste uitzonderlijk fit is, levert binnen zijn leeftijdscategorie óók een geweldige sportprestatie.

Haal desnoods geld uit cultuur

Dit alles kost veel geld. Dan moeten er keuzes worden gemaakt. Een deel kan betreft uit het cultuurbudget komen. Musea, theaters en culturele instellingen hebben waarde. Maar sport levert gezondheidswinst, sociale contacten, integratie, zelfstandigheid en uiteindelijk lagere maatschappelijke kosten op.

Als culturele instellingen daarvoor moeten samenwerken of fuseren, moet dat bespreekbaar zijn. En als Amsterdam uiteindelijk bepaalde zwaar gesubsidieerde instellingen niet langer kan betalen omdat sport een hogere prioriteit krijgt, dan is dat een politieke keuze die je moet durven maken.

Geld kan maar één keer worden uitgegeven.

Maak daarom één groot Amsterdams Sportoffensief. Begin met gratis sporten voor jongeren tot 18 jaar. Verhoog iedere twee jaar de leeftijdsgrens. Investeer tegelijkertijd in sport op school, verenigingen, sportscholen, ouderenprogramma’s en nieuwe competities. En meet de resultaten: sportdeelname, overgewicht, gezondheid, sociale samenhang én gemeentelijke zorgkosten.

Amsterdam moet niet alleen bekendstaan om musea, festivals en toerisme. Maak Amsterdam de sportstad van Europa: een stad waarin een kind van 16, een vader van 45 en een oma van 75 allemaal worden uitgedaagd om te blijven bewegen.

^{De auteur van dit artikel heeft hierover een raadsadres ingediend bij de gemeente Amsterdam en dit voorstel gemaild naar alle Amsterdamse politieke partijen.}

Bekijk hier de fantastische beelden van Ninja Warrior >>